BIZNES UMOWY

Syndyk masy upadłości: uznanie czynności za bezskuteczną

umowa o prace

Postępowanie upadłościowe ma na celu z jednej strony zabezpieczyć dłużnika przez ograniczenie jego upadłości za własne długi, pod warunkiem, że w odpowiednim terminie złoży wniosek o upadłość. Z drugiej strony postępowanie upadłościowe ma zabezpieczyć interesy wierzycieli przez zabezpieczenie majątku dłużnika i spłacanie wierzytelności w taki sposób, by uniknąć pokrzywdzenia niektórych wierzycieli kosztem innych.

W sposób szczególny zostały uregulowane czynności podjęte przez dłużnika jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, które można uznać za z góry planowane pokrzywdzenie wierzycieli. Z jednej strony mogą być sytuacje gdy strona, z którą dłużnik dokonuje czynności z góry wie, że ma on na celu pokrzywdzenie wierzycieli Z drugiej strony mogą być to sytuacje gdy, strona dokonująca z takim przyszłym upadłym czynności nie wie o jego złej sytuacji i na przykład zawiera z nim ugodę, która po roku zostaje podważona przez syndyka, jako zawartą w celu pokrzywdzenia wierzycieli.

Bezskuteczne czynności dłużnika przed ogłoszeniem upadłości

Bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej.

Ugoda sądowa, uznanie powództwa i zrzeczenie się roszczenia a ogłoszenie upadłości

Zasady dotyczące bezskutecznych czynności dłużnika mają zastosowanie odpowiednio do ugody sądowej, uznania powództwa i zrzeczenia się roszczenia. Warto o tym pamiętać zwłaszcza przy zawarciu ugody sądowej, gdy pójście kontrahentowi na pewne ustępstwa w celu uniknięcia wieloletniego procesu, może sprowadzić więcej szkód niż korzyści. Jeśli chcąc uniknąć wieloletniego  procesu i stanu niepewności prawnej zawierasz ugodę, co do roszczeń wierzyciela, które w twojej ocenie do końca mu się nie należą, możesz sobie strzelić w kolano. Takie zachowanie może zostać uznane w przyszłości przez syndyka za uznanie roszczeń i zawarcie ugody z celowym pokrzywdzeniem wierzycieli upadłego.

Bezskuteczność zabezpieczenia w przypadku ogłoszenia upadłości

Bezskuteczne są również zabezpieczenie i zapłata długu niewymagalnego dokonane przez upadłego w ciągu sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednak ten, kto otrzymał zapłatę lub zabezpieczenie, może w drodze powództwa lub zarzutu żądać uznania tych czynności za skuteczne, jeżeli w czasie ich dokonania nie wiedział o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości.

Uchylenie czynności upadłego przed złożeniem wniosku o upadłość

Sędzia-komisarz z urzędu albo na wniosek syndyka uzna za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości odpłatną czynność prawną dokonaną przez upadłego w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej, krewnym lub powinowatym w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie, z osobą pozostającą z upadłym w faktycznym związku, prowadzącą z nim wspólnie gospodarstwo domowe albo z przysposobionym lub przysposabiającym, chyba że druga strona czynności wykaże, że nie doszło do pokrzywdzenia wierzycieli. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie.

Bezskuteczność czynności po ogłoszeniu upadłości

Bezskuteczny w stosunku do masy upadłości jest przelew wierzytelności przyszłej, jeżeli wierzytelność ta powstanie po ogłoszeniu upadłości, chyba że umowa przelewu wierzytelności została zawarta nie później niż sześć miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w formie pisemnej z datą pewną.

Wynagrodzenie za zarząd przedsiębiorstwem upadłego

Jeżeli wynagrodzenie za pracę reprezentanta upadłego lub pracownika upadłego wykonującego zadania w zakresie zarządu przedsiębiorstwem lub wynagrodzenie osoby świadczącej usługi związane z zarządem lub nadzorem nad przedsiębiorstwem upadłego określone w umowie o pracę, umowie o świadczenie usług lub uchwale organu upadłego zawartej lub podjętej przed dniem ogłoszenia upadłości jest rażąco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia za tego rodzaju pracę lub usługi i nie jest uzasadnione nakładem pracy, sędzia-komisarz z urzędu albo na wniosek syndyka uznaje, że określona część wynagrodzenia przypadająca za okres przed dniem ogłoszenia upadłości, nie dłuższy jednak niż sześć miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jest bezskuteczna w stosunku do masy upadłości, chociażby wynagrodzenie zostało już wypłacone. Sędzia-komisarz może uznać za bezskuteczne w całości lub części w stosunku do masy upadłości wynagrodzenie reprezentanta upadłego, pracownika upadłego wykonującego zadania w zakresie zarządu przedsiębiorstwem lub osoby świadczącej usługi związane z zarządem lub nadzorem nad przedsiębiorstwem upadłego przypadające za czas po dniu ogłoszenia upadłości, jeżeli ze względu na objęcie zarządu przez syndyka nie jest ono uzasadnione nakładem pracy.

Obciążenie masy upadłości zastawem i hipoteką

Sędzia-komisarz na wniosek syndyka uzna za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości obciążenie majątku upadłego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym lub hipoteką morską, jeżeli upadły nie był dłużnikiem osobistym zabezpieczonego wierzyciela, a obciążenie to zostało ustanowione w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i w związku z jego ustanowieniem upadły nie otrzymał żadnego świadczenia.

Kary umowne a masa upadłości

Sędzia-komisarz na wniosek syndyka uzna za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości w całości lub części kary umowne zastrzeżone na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane przez upadłego lub jeżeli kara umowna jest rażąco wygórowana. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie.

Uznanie czynności upadłego za bezskuteczną przez syndyka

Powództwo o uznanie czynności upadłego za bezskuteczną może wytoczyć syndyk. Syndyk nie ponosi opłat sądowych. Nie można żądać uznania czynności za bezskuteczną po upływie dwóch lat od dnia ogłoszenia upadłości, chyba że na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego uprawnienie to wygasło wcześniej. Termin ten nie ma zastosowania, gdy żądanie uznania czynności za bezskuteczną zgłoszone zostało w drodze zarzutu. 

Wstąpienie syndyka do postępowania

Syndyk może wstąpić w miejsce powoda w sprawie wszczętej przez wierzyciela, który zaskarżył czynności upadłego. W tym przypadku, jeżeli pozwanym był także upadły, postępowanie w stosunku do niego umarza się po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Z odzyskanej części majątku syndyk zwraca wierzycielowi poniesione przez niego koszty procesu. W razie umorzenia postępowania upadłościowego lub uchylenia postępowania upadłościowego przed zakończeniem sprawy o uznanie czynności upadłego za bezskuteczną, sąd zawiadamia o toczącym się procesie wierzyciela, który może w ciągu dwóch tygodni przystąpić do sprawy w charakterze powoda.

Wierzyciel, który zgłosił swoje przystąpienie do sprawy, nie może żądać powtórzenia dotychczasowego postępowania. Wierzyciel, który otrzymał przed ogłoszeniem upadłości jakiekolwiek świadczenie na mocy wyroku uznającego czynność upadłego za bezskuteczną, nie ma obowiązku wydania otrzymanego świadczenia masie upadłości.

Czynność bezskuteczna z mocy prawa i uznanie czynności upadłego za bezskuteczną

Jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to, co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a jeżeli przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości wpłaca się równowartość w pieniądzu. Za zgodą sędziego-komisarza druga strona czynności może zwolnić się z obowiązku przekazania do masy upadłości tego, co wskutek tej czynności z majątku upadłego ubyło, przez zapłatę różnicy między wartością rynkową świadczenia dłużnika z dnia zawarcia umowy, a wartością świadczenia otrzymanego przez dłużnika. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie.

Jeżeli osoba obowiązana do przekazania składników majątkowych do masy upadłości nie wykona swojego obowiązku na wezwanie syndyka, sędzia-komisarz wskazuje taką osobę lub takie osoby i określa zakres obowiązku każdej z nich. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie. Prawomocne postanowienie ma moc tytułu wykonawczego. 

Jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana ze bezskuteczną świadczenie wzajemne osoby trzeciej zwraca się tej osobie, jeżeli znajduje się w masie upadłości oddzielnie od innego majątku lub o ile masa upadłości jest nim wzbogacona. Jeżeli świadczenie nie podlega zwrotowi, osoba trzecia może dochodzić wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

Sprawdź także:

Wniosek o upadłość: jak go złożyć?

Skutki ogłoszenia upadłości: jak przebiega postępowanie upadłościowe?

Upadłość firmy i prawa wierzycieli

Jak się zabezpieczyć przed upadłością kontrahenta?

Skarga pauliańska – ochrona wierzyciela na wypadek niewypłacalności dłużnika

Sprawdź także...